ΕΛΕΝΑ ΠΕΤΡΟΒΝΑ ΜΠΛΑΒΑΤΣΚΥ - ΜΙΑ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΜΙΑ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΗ ΖΩΗ - ΕΛΕΝΑ ΠΕΤΡΟΒΝΑ ΜΠΛΑΒΑΤΣΚΥ

Είπαν πώς ήταν «μάντης», «προφήτης», «μάγος», «μητέρα όλων των φαντασμάτων», «μισή—άνθρωπος, μισή—θεά.  Είπαν πώς δεν έζησε, μέσα σέ 200 χρόνια, άλλη γυναίκα με τέτοια ψυχικότητα, όπως η Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ.

Αυτή η γυναίκα κατέστρεψε τον υλισμό ως φιλοσοφία -έλεγε η Άννι Μπέζαντ—με τις εκπληκτικές της ικανότητες, πού απεδείκνυαν την ύπαρξη πνευματικού κόσμου, ενός κόσμου πού η επιστήμη ακόμη προσπαθεί ν’ ανασύρει τον μαγικό πέπλο τής Ίσιδος.

Μόνο με την δύναμι τής θελήσεώς της—καθώς βεβαίωνε - πραγματοποιούσε φαινόμενα   απίστευτα στους μη αυτόπτες. Μπορούσε να μετακινεί αντικείμενα, εν πλήρη ημέρα, χωρίς σωματική επαφή μ' αυτά, να κάνει τα αντικείμενα ελαφρά ή ασήκωτα βαριά, κατά βούλησιν, το πιο εκπληκτικό από τα κατορθώματα ήταν ή παραγωγή ύλης εκ μηδενός άλλου εκτός από νοητική δύναμι· αυτό έγινε στη Νέα Υόρκη, στα 1878, όταν χρειάσθηκαν μερικά ανθοστόλιστα γράμματα τού αλφαβήτου, για να σχηματισθεί μια φράσης και τα αγορασθέντα από το βιβλιοχαρτοπωλείο δεν έφθασαν τότε η Μπλαβάτσκυ, παρουσία μαρτύρων, συγκεντρώνοντας το βλέμμα της και πατώντας μέ τό δάκτυλό της ένα γράμμα αναπαρήγαγε δεύτερο και τρίτο. Πρέπει να είχε τον έλεγχο πάνω σέ φυσικές δυνάμεις, πού διαφεύγουν την από καθέδρας γνώσι....

"Αλλά, έτσι εκπληκτική ήταν όλη της ή ζωή. Παράξενα φαινόμενα συνόδευαν και τα παιδικά της χρόνια, ώσπου, όταν έγινε πιά ώριμη γυναίκα δέσποσε στην εποχή της και είπαν, ακόμη, πώς  ήταν ένας θηλυκός Γλάδστων στην ευφράδεια κι’ ένας θηλυκός Καλλιόστρο στη μαγεία.

Έφθασαν να πουν ότι η γέννησης της ανεμένετο, γιατί την είχαν αναγγείλει προφήτες από τη μακρινή 'Ανατολή, από τον 14ον αιώνα!

Γεννήθηκε στα 1831, στό Αικατερίνοσλαβ τής Ρωσίας. Το όνομά της : ΄Ελενα Πετρόβνα φόν Χάν. Πατέρας της ήταν ο συνταγματάρχης Πέτρος Χάν καί πάππος της ο στρατηγός Αλέξης Χάν φόν Ροτενστάϊν, απόγονος των πριγκήπων Ροτενστάϊν του Μεκλεμβούργου. Ένας από τούς προγόνους αυτούς είχε λάβει μέρος, στις Σταυροφορίες και κάποια νύχτα κινδύνεψε να σφαγή από ένα Σαρακηνό, πού είχε εισχωρήσει στη σκηνή του, αλλά σώθηκε διότι εγκαίρως ξύπνησε από το λάλημα ενός κόκορα και από τότε προσέθεσε στ’ όνομά του τό «Χάν:. που θα[1] πει στα ρωσικά «κόκορας».
Ο κόκορας προσετέθει στό οικόσημο των Ροτενστάϊν και τον διατήρησε και η Μπλαβάτσκυ στο δικό της.

Μητέρα της ήταν η Έλενα Αντρέγιεβνα Φαντέγιεφ, εγγονή τής πριγκίπισσας Δολγορούκι.

Οι Δολγορούκι είναι γνωστό πώς ήσαν απόγονοι κατ’ ευθείαν τού Ρούρικ, του πρώτου κυβερνήτου τής Ρωσίας. Μια Δολγορούκι είχε παντρευτεί τον πάππο τού Μεγάλου Πέτρου και άλλη τον Τσάρο Πέτρο τόν Β’.

Γεννήθηκε η "Έλενα Πετρόβνα φον Χάν σέ μια χρονιά πού είχαν πλημμυρίσει τη χώρα τα φέρετρα, γιατί η χολέρα θέριζε τον κόσμο. Το κοριτσάκι ήταν τόσο αδύνατο πού η οικογένειά του αποφάσισε να το βαφτίσει αμέσως, σύμφωνα με τα τυπικά τής Ελληνικής ’Ορθοδόξου ’Εκκλησίας.
Απαιτούσαν αυτά τά τυπικά να κρατούν όλοι οί συγγενείς από μια λαμπάδα αναμμένη και τη λαμπάδα ενός θείου τις ΄Ελενας, πού απουσίαζε, την έδωσαν συμβολικά σ’ ένα αγόρι. Κουρασμένο εκείνο από τήν ορθοστασία, κάθισε χάμω στο πάτωμα, χωρίς να γίνει αντιληπτό από τούς άλλους και, ακριβώς την ώρα πού οί ανάδοχοι δήλωναν ότι «άπετάξαντο τώ Σατανά» φτύνοντας τρεις φορές κατά γης, σηκώθηκε απότομα ο καθισμένος μικρός και μέ τη λαμπάδα του έβαλε φωτιά ατά ράσα του παπά. Η φωτιά μετεδόθηκε καί σέ άλλους καί πολλοί έπαθαν εγκαύματα. Έτσι, ανάμεσα στη θεομηνία του θανάτου πού είχε ξαπλωθεί στήν πατρίδα της, ήλθε στον κόσμο η Κυρία Μπλαβάτσκυ καί βαφτίστηκε όχι μόνο στο νερό, αλλά και στις φλόγες.. .

Η μητέρα της πέθανε σύντομα καί η μικρή Έλενα εστάλη στο Σαρατώβ, όπου ό παππούς της ήταν διοικητής.΄Οταν μεγάλωσε λίγο, ακολουθούσε τόν πατέρα της, μέ τό σύνταγμα του πυροβολικού του, στις διάφορες επαρχίες, όπου οι στρατιώτες τήν περιποιούντο σάν «μασκότ» του συντάγματός. Ύστερα έμεινε αρκετά χρόνια στην Τιφλίδα.

Αν και ήταν από οικογένεια ευγενών, καταχωρημένη στην «Βελουδένια Βίβλο», ένοιωθε από τά παιδικά της χρόνια συμπάθεια και έλξη πρός τις λαϊκές τάξεις.
Προτιμούσε νά παίζει μέ ,τά παιδιά των υπηρετριών τής οικογενείας της, παρά μέ τούς όμοιούς της καί προσπαθούσε νά ξεφεύγει την επιτήρησή γιά νά βγαίνει από το σπίτι και νά πιάνει φίλους τά κουρελιάρικα παιδιά του δρόμου. Και αργότερα στή ζωή της, αν και είχε φτιάσει ένα συμβολικό μονόγραμμα μ’ ένα στέμμα πεντάκτινο στή κορυφή (έμβλημα των ευγενών οικογενειών τής Ευρώπης) καί είχε τυπώσει μπιλιέτα μέ ενεάκτινο στέμμα (σύμβολο κομήσσης), εζήτησε τήν αμερικανική υπηκοότητα γιά νά εγκαταλείψει τούς τίτλους καί έδειχνε αδιαφορία για τήν «ευγενή» της καταγωγή.

Δέν έμοιαζε μέ άλλο κανένα παιδί. Θαύμα γιά τούς οικείους της, τρόμος γιά τούς δούλους, έξ αιτίας τών ψυχικών φαινομένων πού εξεδήλωσε από πολύ νεαρή ηλικία. Ήταν υπνοβάτης. Είχε  νευρικές εκδηλώσεις, πότε έκλαιγε  καί πότε γελούσε χωρίς φανερή αιτία. Έλεγε ότι μετείχε στην κατάσταση αοράτων γιά τούς άλλους πλασμάτων, πού αυτή τά έβλεπε δίπλα της. Διηγείτο παράξενες ιστορίες γιά τις συντροφιές πού έκανε στόν ύπνο της. Η φύσις ολόκληρη είχε γι’ αυτήν μια παράξενη ζωή, άσχετα άν ήταν οργανική ή ανόργανος. Ισχυρίζετο ότι εννούσε τις φωνές των ζώων και συνομιλούσε με άγνωστους μυστηριώδεις φίλους της. 

Ιδιαιτέρως έλεγε πώς έβλεπε κάποιον Ινδό μέ τουρμπάνι άσπρο στο κεφάλι, πού τόν θεωρούσε Προστάτη της, γιατί πάντα την προστάτευε καί μιά φορά, όταν ήταν δεκατριών ετών, τήν γλύτωσε από ένα αφηνιασμένο άλογο. Καί ανέβαινε στα Κοζάκικα άλογα μέ τήν πεποίθηση ότι δέν θά πάθαινε τίποτα. 

Τί άλλο νά έλεγαν εκείνη την εποχή, παρά ότι τό κορίτσι είναι «δαιμονισμένο».

Οι υπηρέτες πίστευαν ότι ήταν προικισμένη με υπερφυσικές δυνάμεις, επειδή είχε γεννηθεί τόν έβδομο μήνα καί μεταξύ 30—31. Οι δικοί της έκαναν ξόρκια... Από ηλικία έξη ετών είχε φανερώσει ψυχικές ικανότητες.

Το πιό ενδιαφέρον από τά περιστατικά εκείνης τής εποχής είναι η συνεχής επικοινωνία της μέ ένα «πνεύμα» (τα εισαγωγικά, η ίδια η Μπλαβάτσκυ τά χρησιμοποιούσε σ’ αυτήν την αφήγησή) πού λεγόταν Θέκλα Λέμπεντορφ και τής έδινε λεπτομέρειες για την περασμένη ζωή της, για το αισθηματικό ρομάντζο τής κόρης της, για την αυτοκτονία του γιού της.

Το «πνεύμα» εκείνο τής αφηγείτο ότι είχε αξιωθεί να ιδεί τον Θεό και την Παναγία και ένα σωρό αγγέλους. Περιέγραψε τον θάνατό της και ανέφερε το όνομα τού Λουθηρανού πάστορος, ο όποιος έψαλε τή νεκρώσιμή ακολουθία. Έδωσε λεπτομέρειες για κάποια αναφορά πού είχε κάμει στον αυτοκράτορα Νικόλαο και έγραψε τό κείμενο τής αναφοράς, μέσω του χεριού της Μπλαβάνσκυ με τον γραφικό χαρακτήρα της Θέκλας.

Όλα αυτά εγίνοντο με γράψιμο τής Έλενας, μέσω του χεριού τής Μπλαβάτσκυ, με τον γραφικό χαρακτήρα τής "ιδίας τής Θέκλας, κάθε φορά πού ευρίσκετο υπό τήν επίδραση τού πνεύματος». Ήταν παρών ο οικογενειακός εφημέριος, με ένα λιβανιστήρι και αγιασμό. 

Συγγενείς τής Έλενας έψαξαν στα μέρη που είχε υποδείξει το «πνεύμα» και βρήκαν ίχνη τής οικογενείας Λέμπεντορφ καί επιβεβαίωσαν όλες τις πληροφορίες.
Ακόμη και η αναφορά βρέθηκε στα κρατικά αρχεία και ο γραφικός χαρακτήρας έμοιαζε καταπληκτικά, ήταν ό ίδιος πού είχε αποδοθεί από τήν “Ελενα. Τι άλλη καλύτερη απόδειξη τής γνήσιας ταυτότητας τού πνεύματος τής Θέκλας Λέμπεντορφ.

 Και όμως, αργότερα απεκαλύφθη ότι αυτή η Θέκλα ζούσε, ότι ο γυιός της είχε αποπειραθεί αυτοκτονία, αλλά δεν είχε πεθάνει. Επομένως, δεν ήταν το πνεύμα της πού επικοινωνούσε μέ τήν "Ελενα Ήταν τό «πονηρό πνεύμα», είπαν οί δικοί της. «Ασφαλώς, τό πονηρό πνεύμα», είπε καί ο παπάς.  Όσο γιά τήν Μπλαβάτσκυ, αυτό τό περιστατικό τό θεώρησε σάν απάντηση στους πνευματιστές καί σάν ένδειξη συγκομιδής εντυπώσεων από άλλα πεδία τής ζωής, ανώτερα του φυσικού, πού καλούνται «αστρικό» και «νοητικό».

Μετά τό 14ο έτος τής ηλικίας της λιγόστεψαν αυτά τα φαινόμενα.

«Πρέπει να υπενθυμίσω — αφηγείται η ίδια η Μπλαβάτσκυ—ότι ήμουν τότε αδύνατη καί φιλάσθενη καί είχα κληρονομήσει ικανότητες γιά τέτοια εξωκανονική άσκηση τού νου. Καθώς μεγάλωνα, και κέρδιζα υγεία καί δύναμη, ο νους μου στενότερα φυλακιζόταν στο φυσικό του πλαίσιο, όπως γίνεται σέ κάδε πρόσωπο, και όλα τα φαινόμενα έπαψαν». 

Σέ ηλικία 17 ετών, στα 1848, παντρεύτηκε τον στρατηγό Νικηφόρο Μπλαβάτσκυ, Διοικητή τού Εριβάν στον Καύκασο και από τότε μέχρι τό θάνατό της έφερε τό όνομα του, αν και δεν έζησαν μαζί σχεδόν καθόλου. Ο στρατηγός ήταν 70 ετών και οι φίλες τής Έλενας τήν πείσμωσαν πάνω σέ μιά συζήτησι σχετικά με τήν δύναμι τής θελήσεως της. Είπε ότι θά μπορούσε νά πείσει τον στρατηγό νά τήν νυμφευθεί  και το έκαμε. Η συμβίωσης τους έληξε όταν η Έλενα έσπασε στο κεφάλι του ένα κηροπήγιο καί αμέσως έφυγε από τό σπίτι του, για να μην ξαναγυρίσει. Ό πατέρας της τήν βοήθησε νά κάμει μιά ταξιδιωτική ζωή, πού βάσταξε δέκα χρόνια. Το 1851 πήγε στην 'Αμερική, στον Καναδά, Νέα 'Ορλεάνη, Μεξικό, στις Ινδίες καί το 1855 ξαναγύρισε, στις Ηνωμένες Πολιτείες. ’Έκτοτε, οι συγγενείς έχασαν τά ίχνη της και την ξανάδαν τό 1858, όταν ο ερχομός της πάλι στη Ρωσία σημείωσε τήν  απαρχή εξαιρετικών περιστατικών.

Ήταν μιά χειμωνιάτικη νύχτα καί στό πατρικό της γιόρταζαν κάποιους αρραβώνες. Οι ξένοι
κάθονταν στο τραπέζι, όταν, διακόπτοντας το δείπνο, αντήχησε τό κουδούνι τής πόρτας και εμφανίσθηκε απροσδόκητα η Κυρία Μπλαβάτσκυ. Από εκείνη τή στιγμή, καθώς βεβαιώνουν η οικογένεια της καί πολλοί φίλοι της μ’ επιστολές στις εφημερίδες τής εποχής, άρχισε μία σειρά από εξαίσια πράγματα ανεξήγητα, πού τά προκαλούσε η Μπλαβάτσκυ.
Πλήθη συνέρρεαν στο σπίτι της νά θαυμάσουν αυτά τα φαινόμενα.
Στον ίδιο τόν αδελφό της, ο όποιος δυσπιστούσε, έκαμε ένα πείραμα για να τον πείσει. 

Τόν κάλεσε νά μετατοπίσει ένα μικρό τραπεζάκι τού σακακιού, πού και μικρό παιδί θα μπορούσε να το σηκώσει. Ο αδελφός της τό σήκωσε μ’ ευκολία, τό εξέτασε σέ κάθε του πλευρά καί τό ξανατοποθέτησε στή θέση του. «Δοκίμασε πάλι», τού είπε η Μπλαβάτσκυ.

Αλλά, ούτε ο αδελφός της, ούτε κανείς άλλος, ούτε πολλοί μαζί μπόρεσαν να το κινήσουν.

Ήταν ασήκωτο καί ακίνητο. Μέ τήν ίδια δύναμι έκανε άλλα έπιπλα καί αντικείμενα νά κινούνται, μηνύματα γιά συμβάντα μακρινά να φθάνουν από τόν αέρα καί τόσα άλλα ανεξήγητα πράγματα να παρατηρούνται. Η κυρία Μπλαβάτσκυ έλεγε ότι εκείνην τήν περίοδο άφηνε τίς ψυχικές της δυνάμεις νά παίζουν γιά νά δοκιμάζει τήν κατανόηση καί τόν έλεγχό τους.

Αλλά, δέν ήταν ο σκοπός της νά σταματήσει σέ τέτοιες επιδείξεις. Ήταν απλώς ένα ξεκίνημα για τον βασικό σκοπό της, ο οποίος ήταν νά βρεί μερικούς άνδρες καί γυναίκες γιά ένα μεγάλο ηθικό καί φιλοσοφικό κίνημα.

Ταξίδευε στή Σπέτσια μ' ελληνικό καράβι, όταν συνέβη ένα ακόμη από τα εκπληκτικά περιστατικά τής ζωής της: Το καράβι τινάχτηκε στόν αέρα, από έκρηξη φορτωμένων πυρομαχικών καί σώθηκαν πολύ λίγοι κι' αυτή ανάμεσα τους. Έτσι, ναυαγός, έφθασε στήν Αίγυπτο καί, στά 1871, στο Κάϊρο, έθεσε τις βάσεις μιας εταιρίας, η όποια θά είχε ώς αντικειμενικό σκοπό νά ερευνήσει τον πνευματισμό γιά ν’ ανακαλύψει, τις απάτες του, άν υπήρχαν, και νά θέση τά γεγονότα του σέ σταθερή, επιστημονική καί λογική βάσι, αν ήταν δυνατό. 

Αλλά η πραγματική της εργασία αναπτύχθηκε στίς 'Ηνωμένες Πολιτείες τής Αμερικής. 

Όταν ήταν ακόμη στο Λονδίνο, γνώρισε γιά πρώτη φορά τον Διδάσκαλό της, μιά Οντότητα πνευματική, πού τήν καθοδηγούσε από τότε σ’ όλα τά βήματά της.
Πίστευε στην ύπαρξη Διδασκάλων. Μαζί μέ τόν δικό της Διδάσκαλο πήγε στην Κωνσταντινούπολη και στις Ινδίες καί έζησε στο Θιβέτ.
Εντολή του, έλεγε, εκτελούσε, όταν πήγαινε στην ’Αμερική.

Τόν 'Οκτώβριο 1874, η  Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ έλαβε οδηγίες από τό Διδάσκαλό της νά μεταβεί στο κτήμα ΄Εντυ, όπου συνέβαιναν περίεργα ψυχικά φαινόμενα, τά όποία είχαν προκαλέσει δυνατή αίσθηση στην κοινή γνώμη.
Από τήν εποχή τών «μαγισσών τού Σέλαμ», διακόσια χρόνια πριν, κανένα άλλο γεγονός δέν είχε τόσο πολύ αναστατώσει τή Νέα Αγγλία όσο τό φαινόμενα τού Βέρμοντ, στό κτήμα τού Οράτιου καί τού Ουίλιαμ Έντυ. ’Εκεί ήταν πεπρωμένο νά συναντήσει η Μπλαβάτσκυ τόν συνταγματάρχη Όλκοτ, μέ τον όποιον, τόν άλλο χρόνο, θα θεμελίωνε τήν παγκόσμιο Θεοσοφική Εταιρία. Ο ΄Ολκοτ είχε βρεθεί εκεί ώς απεσταλμένος τής εφημερίδος «Ήλιος» γιά νά ερευνήσει καί νά γράψει. Σέ μιά παλιά ταβέρνα του κτήματος έκαναν την εμφάνιση τους, στίς πνευματιστικές συνεδριάσεις, πανύψηλοι Ινδοί, ναύτες μέ γιαταγάνια, ακούγονταν ήχοι κουδουνιών καί μουσική καί, μια φορά, ένα άπό τά φαντάσματα επέτυχε υλοποίηση τής χλαμύδας του!

Μετά τήν άφιξη τής Μπλαβάτσκυ καί τήν προσθήκη τού μαγνητισμού της τά φαινόμενα έγιναν πλουσιότερα. Ένας σκιτσογράφος  πού συνόδευε τάν ‘Ολκοτ μπόρεσε νά στείλει στο «Γκράφικ» πολλές σκηνές από τις συνεδριάσεις. Εμφανίσθηκαν ακόμη ο Χασάν αγά, η οικογενειακή τροφός της, Μαρία, και πολλοί άλλοι από τούς παλιούς γνωρίμους της. Η Μπλαβάτσκυ και ο ΄Ολκοτ  μιλούσαν Αγγλικά, οι «προσκομιζόμενοι» απαντούσαν Ρωσικά καεί Γεωργιανά.
Μπορούσαν οι αδελφοί ΄Εντυ, χωρικοί τής επαρχίας Βέρμοντ. Να κάμουν τέτοια απάτη, παρουσία  40 προσώπων; Εμφανίσθηκε και ο Μιχαήλος, ένας Γεωργιανός υπηρέτης τής αδελφής τής Μπλαβάτσκυ και η μητέρα του, πού χόρεψε Γεωργιανούς και Περσικούς χορούς.

Ή Μπλαβάτσκυ έδωσε τις ακόλουθες εξηγήσεις: Από όλες τις εμφανίσεις, οι γνήσιες είχαν παραχθεί από τά «φαντάσματα» εκείνων πού είχαν ζήσει καί πεθάνει ο’ εκείνη την περιοχή τών βουνών.

Οι εμφανίσεις εκείνων πού είχαν πεθάνει πολύ μακριά ήσαν λιγότερο γνήσιες, ένα μίγμα πραγματικής σκιάς καί εκείνης πού είχε χρονίσει πάνω στήν προσωπική «αύρα του επισκέπτου για τόν όποιον εγίνοντο οι εμφανίσεις.

Οι  εντελώς πλαστές ήσαν αντανακλάσεις των γνησίων φαντασμάτων ή σκιών πεθαμένων προσώπων. Δηλαδή, δεν ταυτίζετε τό «πνεύμα» μέ τό μέντιουμ, αλλά τό μέντιουμ ταυτίζετε ασυνείδητα μέ τις εικόνες νεκρών προσώπων από τήν αύρα τών καθημένων. Αυτά τά είδωλα ανδρών και γυναικών αποτελούντο ολοκληρωτικά από γήινα πάθη, ελαττώματα καί κοσμικές σκέψεις, από τό κατακάθι τής προσωπικότητας πού υπήρξε αυτά δέν μπορούν ν΄ ακολουθήσουν τήν ελευθερωμένη ψυχή και τό πνεύμα, γι’ αυτό μένουν γιά ένα δεύτερο θάνατο στη γήινη ατμόσφαιρα καί είναι ορατά από ένα συνηθισμένο μέντιουμ καί από τό κοινόν.

Η πιό εκπληκτική εκδήλωσις έγινε τήν λαμπρή σεληνοφώτιστη νύχτα τής 24ης ’Οκτωβρίου, όταν ό Τζώρτζ Ντίξ είπε απευθυνόμενος πρός την Μπλαβάτσκυ:

«Μαντάμ, τώρα θα σάς δώσω ένα τεκμήριο τής γνησιότητας τών εκδηλώσεων τού παρόντος κύκλου, πού νομίζω ότι θά ικανοποιήσει όχι μόνον εσάς, αλλά και τάν σκεπτικιστή κόσμο. Θά τοποθετήσω στα χέρια σας τήν πόρπη ενός μεταλλίου τιμής πού έφερε όσο ζούσε ο γενναίος πατέρας σας και το όποιον ενταφιάσθηκε μαζί με το σώμα του στη Ρωσία.
Αυτό προσεκομίσθει για εσάς από τον θείο σας, τον οποίον είδαμε υλοποιημένο απόψε».

Όταν άναψαν τα φώτα, η Μπλαβάτσκυ βρέθηκε να κρατάει μια ασημένια πόρπη και την κοίταζε κατάπληκτη. Την πόρπη αυτή την έφερε με το παράσημο ο πατέρας της την στιγμή του ενταφιασμού του. Δεν είχε καμμιά αμφιβολία για την γνησιότητα τής πόρπης εκείνης, διότι η Μπλαβάτσκυ, όταν ήταν κοριτσάκι, έσπασε παίζοντας την καρφίτσα και διακρινόταν το κόλλημα πού τής είχε γίνει.

Η πόρπη ήταν η ίδια ! ΄Ενα κόσμημα από το στήθος ενός πλουμιστού πού κοιμόταν τον τελευταίο του ύπνο, σέ Ρωσικό έδαφος, άστραφτε τώρα, στο φώς των κεριών, σ’ ένα σκοτεινό δωμάτιο μιας αμερικανικής φάρμας. Ένα πολύτιμο δώρο από τον τάφο του στενότερου και πιο αγαπημένου συγγενούς της, πού θα το διατηρούσε σαν απόδειξη τού ότι ο θάνατος δεν μπορεί να σβήσει τούς δεσμούς του αίματος, ούτε να χωρίσει εκείνους πού ήσαν ενωμένοι και επιθυμούν να συναντώνται.

Με αυτό το φαινόμενο ο ΄Ολκοτ επηρεάσθηκε βαθιά και ήταν πιά ώριμος για την συνεργασία με την Μπλαβάτσκυ. Η Έλενα, ακολουθώντας τις οδηγίες των διδασκάλων της, είχε πάει στην ’Αμερική και είχε φθάσει στη φάρμα ΄Εντυ, για να συνδεθεί με τον μέλλοντα συνεργάτη της στη μεγάλη κίνηση τής σύγχρονης Θεοσοφίας. Η αποστολή της ήταν να ξεκινήσει από τα φαινόμενα τού πνευματισμού για να προχωρήσει σέ μια αληθινή πνευματική φιλοσοφία.

Ένα χρόνο αργότερα, στις 17 Νοεμβρίου 1875, η Μπλαβάτσκυ με τον ΄Ολκοτ και λίγους ακόμη πρωτοπόρους ίδρυαν, στη Νέα Υόρκη, την παγκόσμιο Θεοσοφική 'Εταιρία.

Ξεκίνησαν λιγότεροι από δέκα άνθρωποι και σήμερα η Θεοσοφική 'Εταιρία είναι ξαπλωμένη σε περισσότερες από 50 χώρες.

Η Μπλαβάτσκυ εγκατεστάθει  με τον Ολκοτ σ’ ένα διαμέρισμα τής 47ης οδού στη Νέα Υόρκη.
Το δωμάτιό της απεκλήθη «Λαμάσερυ», δηλαδή «Οίκος Λάμα», έξ αιτίας των εκπληκτικών φαινομένων πού συνέβαιναν και εκεί. Ή Μπλαβάτσκυ έγραφε στο «Λαμάσερυ» το πρώτο βιβλίο της «Ίσις αποκαλυπτομένη», με πλήθος παραπομπές σέ βιβλία πού η ίδια δεν είχε, αλλά υπήρχαν σέ ξένες βιβλιοθήκες άλλων χωρών. Με τήν ένταση τής σκέψεως της, κάθε σελίδα βιβλίου πού είχε ανάγκη φαίνονταν μπροστά της σέ «διόραμα». Εξ άλλου, τό πλείστο του βιβλίου εγράφη, όπως έλεγε η ίδια, με την καθοδήγηση των Διδασκάλων της. Στο «Λαμάσερυ» έλαβε και τίς πρώτες επιστολές των άσαρκων Διδασκάλων. Μερικές έφθαναν με το ταχυδρομείο, άλλες τίς έφερναν απεσταλμένοι των Αιγυπτιακών και Ινδικών μυστηριακών σχολών, αλλά υπήρξαν και επιστολές πού έφθασαν αστρικώς και ξαφνικά έπεσαν στο δωμάτιο. Φυσικά, η Μπλαβάτσκυ κατηγορήθηκε ότι η ίδια εχάλκευσε τίς επιστολές και η Βασιλική 'Εταιρία ψυχικών έρευνών του Λονδίνου, η όποια ανέλαβε την διενέργεια έρευνας υπεστήριξε αυτήν την άποψη, αλλά δεν μπόρεσε νά εξηγήσει πώς  συνέβη να πέσουν από τον αέρα και άλλες επιστολές, όταν η Μπλαβάτσκυ βρισκόταν μίλια μακριά. Επίσης η 'Εταιρία ψυχικών ερευνών απεφάνθη κατά τής Μπλαβάτσκυ, όταν το ζεύγος Καυλόμπ, πού ήσαν υπάλληλοι της Θεοσοφικής εταιρίας, σκηνοθέτησαν, κατά την διάρκεια απουσίας τής Μπλαβάτσκυ, διάφορα «τρυκ» στο δωμάτιά της, για να εξηγήσουν τα φαινόμενα πού συνέβαιναν εκεί.

Η Μπλαβάτσκυ δεν μνησικάκησε. Το ζεύγος Κουλάμπ, είπε, ήσαν δύο φίδια καί τα είχε περισυλλέγει, όταν είχαν ανάγκη από ψωμί και στέγη. ΄Ενας διδάσκαλος είπε: Αν βρείτε στο σπίτι ένα φίδι πεινασμένο και αντί να τού προσφέρετε γάλα, τα κτυπήσετε από το φόβο σας, βγαίνετε από τον δρόμο τής κατανοήσεως. Μην φοβάστε, διότι και τρεις να μείνουν στη Θεοσοφική 'Εταιρία δεν θα χαθεί.

Μή σκέπτεσθε εγωιστικά. ΄Όταν συναντάτε άστεγους και πεινασμένους, αν δεν θέλετε να συμμερίζεσθε το κάρμα τους να στεγάζετε και να τρέφετε, όποιοι κι’ άν είναι ...

Η  πνευματική αξία τής Μπλαβάτσκυ απεδείχθη και στα επόμενα συγγράμματά της και κυρίως την «Μυστική Διδασκαλία» και το «Κλειδί τής Θεοσοφίας».
Δεν ισχυρίσθηκε ποτέ ότι το περιεχόμενο των βιβλίων είναι δικό της και πάντοτε έλεγε ότι τά οφείλει στους διδασκάλους της.
Εν πάση περιπτώσει, το περιεχόμενό τους επιβεβαιώνεται συνεχώς από τις σύγχρονες επιστημονικές ανακαλύψεις.

Η Μπλαβάτσκυ, εκτός από τα συγγράμματα, έγραφε για τις εφημερίδες άρθρα πάνω σ’ επίκαιρα θέματα . Για τα εγκλήματα, τις αυτοκτονίες, τις επιδημίες, τα διαζύγια, τούς διωγμούς των ερυθροδέρμων και νέγρων, την σκληρότητα των γονέων πρός τα παιδιά, για τον φεμινισμό, τις νέες ανακαλύψεις κ.λ.π.

Αγαπούσε την πατρίδα της, τη Ρωσία, στην οποία ανήκε, καθώς έλεγε, το φυσικό της σώμα, αλλά ήταν αφοσιωμένη στις Ινδίες. Είναι, έλεγε, η υιοθετημένη πατρίδα μου, η αρχαία Ινδία, η χώρα των στοχασμών και των ονείρων της. Υπό την επίδραση τής αγάπης αυτής και των οδηγιών των Διδασκάλων της, αποφάσισε να μεταφέρει την έδρα τής Θεοσοφικής Εταιρίας στις Ινδίες, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα.

Αγαπούσε όλους τούς ανθρώπους.

Μολονότι ο χαρακτήρας της ήταν συχνά βίαιος — ίσως από τη μελαγχολική ζωή πού έκανε — αμέσως συνερχόταν και μιλούσε πάλι ήπια, σαν να μην είχε συμβεί τίποτε. Μόνον τους ψεύτες και τούς άδικους δέν μπορούσε ν’ ανεχθεί. Τό ελάττωμα της, έλεγε, ήταν νά μή μπορεί νά κρατηθεί  μπροστά στήν υποκρισία καί την αδικία. Έλεγε κατά πρόσωπο όσα άλλοι επιφυλάσσονται νά λένε «στή ράχη» (πίσω από την πλάτη).

Κατά τά άλλα, ήταν μία ψυχή πρόθυμη σέ κάθε θυσία. Στο «Κλειδί τής Θεοσοφίας» λέει:

«Με ερωτάτε πώς εννοώ πρακτικά το Θεοσοφικό καθήκον. Σάς απαντώ ότι το καθήκον μας είναι να πίνουμε χωρίς γογγυσμό, ως τίς τελευταίες σταγόνες, ό,τι μπορεί νά μάς επιφυλάσσει τό κύπελλο τής ζωής· νά δρέπουμε τά ρόδα τής ζωής μόνον γιά να χαρίσουμε σέ άλλους τό άρωμα τους καί μείς νά αρκούμεθα στ’ αγκάθια, άν δεν είναι δυνατόν ν' απολαύσουμε εμείς το άρωμα δίχως νά το στερηθεί κάποιος άλλος».  Αυτή που είπε τούτα τα λόγια έζησε μια πολύ πικρή ζωή. Το σώμα της ήταν τρομερό. Ο Λεντμπήτερ λέγει ότι ίσως μόνον μια ώρα στο 24ωρο δεν υπέφερε από πόνους. Συνήθιζε να νεκρώνει τα νεύρα της με τον καπνό. Κάπνιζε διαρκώς και δεν ήταν αυτό καλό παράδειγμα για τούς νέους πού την τριγύριζαν. Μια φορά, ο Λεντμπήτερ τής είπε «Μαντάμ, είναι σύμφωνο με την απόκρυφη ατραπό πού ακολουθείτε να καπνίζετε τόσο πολύ;». Τού πέταξε ένα επίθετο, διόλου κολακευτικό, και προσέθεσε : «Δεν βλέπεις, αυτό το  παλιοκορμί ; Οφείλω να το διατηρώ, αλλιώς θα γίνω υστερική. Πρέπει νά το συντηρήσω γιατί το χρειάζομαι. Είναι ανάγκη νά τελειώσω μερικά βιβλία, να τελειώσω ορισμένη εργασία, λοιπόν τί να κάνω;»

Ήταν ακούραστη εργάτρια, ξυπνούσε στις 6 το πρωί, ενώ πολλές φορές είχε πλαγιάσει στις δύο μετά τα μεσάνυκτα. Πολλές φορές οι γραμματείς της περίμεναν νά τελειώσει ένα γράμμα στις τρείς τό πρωί γιά νά φύγει μέ τό πρώτο ταχυδρομείο καί πάλι στις έξη ήταν στό πόδι.

Βρισκόταν στις Ινδίες, στο Μαδράς, στα 1885, όταν η υπερκόπωσης την κλόνισε σοβαρά. Οι γιατροί συνέστησαν στον Λεντμπήτερ νά την προσέξει, γιατί μπορούσε να πεθάνει από τή μια μέρα στην άλλη. Ό Λεντμπήτερ αφηγείται άτι ήταν παρών όταν ο Διδάσκαλός της υλοποιήθηκε σέ φυσικό σώμα και πήγε να την δει πέρασε από τόν προθάλαμο, όπου ήσαν άλλα δύο πρόσωπα, και μπήκε στο δωμάτιο όπου η Μπλαβάτσκυ υποτίθεται ότι βρισκόταν στα τελευταία της. Την ρώτησε—καθώς αφηγήθηκε η ίδια την επομένη—εάν ήθελε να κρατήσει ακόμη το σώμα της ή ν' απαλλαγεί από αυτό. Διάλεξε να το κρατήσει, παρ' όλους τούς φοβερούς πόνους. Η «Μυστική Διδασκαλία», σέ 6 τόμους, γράφτηκε ύστερα από την περιπέτεια αυτή.

Η «Μυστική Διδασκαλία» γράφτηκε στο Βύρτσμπουργκ τής Γερμανίας, όπου είχε μεταβεί γι’ ανάπαυσι, κατά σύσταση των γιατρών της. Ύστερα έμεινε στο Λονδίνο. Εκεί τήν ευρήκε ο θάνατος, στις 8 Μαΐου 1891.

Ο Ιδρυτής πρόεδρος τής Θεοσοφικής 'Εταιρίας και συνεργάτης της ΄Ολκοτ βρισκόταν στό Σίδνεϋ τής Αυστραλίας. Έλαβε την είδηση τού θανάτου της τηλεπαθητικώς. Στο ημερολόγιο του, πού συνέτασσε καθημερινώς, υπάρχει η εγγραφή: «8 Μαΐου 1891. Έλαβα ένα μήνυμα περί τού θανάτου τής Ε.Π.Μ.». Στις 9 Μαΐου υπάρχει εγγραφή: «Σήμερα τό πρωί αισθάνθηκα για δεύτερη φορά ότι η Ε.Π.Μ. πέθανε». Την επομένη έλαβε το τηλεγράφημα του θανάτου της...

Τό σώμα της κάηκε στο κρεματόριο τού Γουόκιν και η τέφρα μοιράσθηκε στα τρία: για το αρχηγείο τής Θεοσοφικής 'Εταιρίας στο Άντυαρ, για την έδρα τής Νέας Υόρκης και για το Λονδίνο, τα τρία μέρη όπου είχε μοιράσει τη ζωή της την πνευματική.
Μόνον μέλη τής Θεοσοφικής Εταιρίας παρέστησαν στην κηδεία, κατά την τελευταία θέληση της.

Στη διαθήκη της καθιέρωσε την ετήσιο εορτή τού «Λευκού Λωτού», μέ τήν ακόλουθη παράγραφο; «Επιθυμώ μια φορά το έτος, στην επέτειο τού θανάτου μου να συναθροίζονται μερικοί φίλοι στό αρχηγείο τής Θεοσοφικής Εταιρίας και να διαβάζουν ένα κεφάλαιο από τό «Φως τής Ασίας» τού ΄Εντβιν Άρνολδ καί από τήν «Μπαγκαβάντ Γιτά.

Από τόν επόμενο χρόνο άρχισε η εκτέλεσης τής διαθήκης, όχι μόνο στο ΄Αντυαρ, αλλά και σέ κάθε στοά τής Θεοσοφικής Εταιρίας σέ όλον τον κόσμο. Στο ΄Αντυαρ η σημαία τής Εταιρίας από την ανατολή έως τη δύσι τού ήλιου κυματίζει μεσίστια και η αίθουσα των ομιλιών είναι στολισμένη με άνθη λευκού λωτού, λόγω τού συμβολισμού τους. Δίδονται επίοης βοηθήματα στις οικογένειες των φτωχών ψαράδων τού ΄Αντυαρ. Έτσι διατηρείται η μνήμη για εκείνη πού έδωσε στούς ανθρώπους το χάρτη τής ατραπού πρός την Γνώσιν ...

Ενώ ο Λεντμπήτερ πήγαινε στο Σίδνεϋ, για να παραστεί σέ μία τέτοια εορτή, στις 8 Μαΐου 1917, είχε επικοινωνία με την Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ στο νέο της σώμα, ένα σώμα ανδρικό. Στην ομιλία του ανέφερε λεπτομέρειες για την συνάντηση του αυτή και για την εξέλιξη τής Μπλαβάτσκυ αμέσως υστέρα από την απαλλαγή της από το πρώτο σώμα. Είπε ότι είχε ενσαρκωθεί στο σώμα ενός Ινδού παιδιού 14 ετών, πού είχε πνιγεί σ' ένα ποτάμι και σέ λίγο ξαναζωντάνεψε, αλλά με τελείως διαφορετικά χαρακτήρα ... Πάνω σ’ αυτή την αφήγηση έγιναν πολλές συζητήσεις. Αλλά, αν αφήσουμε τα περιστατικά στο περιθώριο και άν προσέξουμε το μήνυμα πού έδωσε στον Λεντμπήτερ, θα δούμε κάτι πιο ουσιαστικό.

«Σάς χαιρετώ — έλεγε το μήνυμα — όλους εσάς πού συναντάσθε για να εορτάσετε τα γενέθλιά μου στο νέο μου σώμα.

Το δικό μου έργο υπήρξε η σκληρή αποστολή τού σκαπανέος.
Εγώ έφαγα όλη τή μπόρα, Εσείς πλέετε ήσυχα πρός την είσοδο τού λιμανιού. Αλλά και εσείς δεν θα δρέψετε εύκολα τη συγκομιδή ...»

Τα «γενέθλια, άλλοι τα ερμήνευσαν κατά λέξη και είδαν μια καινούργια ενσάρκωση άλλοι είδαν την μετάβαση  σέ ανώτερο κόσμο και την περιβολή με λεπτότερο σώμα. Αλλά, στο πνευματικό της μήνυμα συμφώνησαν όλοι.
Δεν είναι η εποχή μας εκείνη η παλιά εποχή τής μισαλλοδοξίας και τού σκοταδισμού ο κόσμος έχει προχωρήσει στην έρευνα τού ψυχικού κόσμου. Ωστόσο, ένα δύσκολο έργον ευρίσκεται πάντοτε μπροστά σέ κάθε πνευματικό εργάτη.         

Πηγή: ΙΛΙΣΟΣ 1956

THE THEOSOPHIST

 

 

 

 

 

 

  

 

Ο Συμβολισμός της Νεκρανάστασης

 

Ο Συμβολισμός της Νεκρανάστασης

 Η νεκρανάσταση  μέσα από τα λαϊκά δρώμενα

 Το θαύμα που συντελείται στη φύση την εποχή της άνοιξης, οι ελπίδες και οι προσδοκίες για την αρχή μιας νέας ζωής έχουν περάσει -σύμφωνα με τις έρευνες εθνολόγων και θρησκειολόγων- σε πολλές θρησκείες και στα τελετουργικά έθιμα που τις συνοδεύουν.

Χαρακτηριστικό τους η θεϊκή μορφή που πεθαίνει  πάνω στο άνθος της νιότης της, για να αναστηθεί και να  δοξασθεί ως χορηγός μιας νέας λαμπρής ζωής.

ΘΕΪΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

Τέτοιες είναι οι μορφές του Αττι, του Διόνυσου και κυρίως του Άδωνη στον ελλαδικό χώρο, του ήλιου στην Αίγυπτο (μετά την  εαρινή ισημερία ο ήλιος νικά το σκοτάδι), και φυσικά ο Ιησούς Χριστός.

 ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΑΝΙΣΤΙΚΑ  ΕΘΙΜΑ

Με την επικράτηση του Χριστιανισμού στον ελλαδικό χώρο, οι άνθρωποι δεν εγκατέλειψαν τελείως τα "ειδωλολατρικά" τους έθιμα γιατί ήταν στενά συνδεδεμένα με την παραγωγική  διαδικασία της τροφοδότρας φύσης στην πιο γόνιμη εποχή της.

 Πολλές φορές τα έθιμα αυτά εισχωρούν και στο λατρευτικό τμήμα  χωρίς να σχετίζονται άμεσα με το τυπικό της λατρείας.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ

Οπως αναφέρει η Μιράντα Τερζοπούλου: ¨Δεν είναι τυχαίο ότι σε αντίθεση με τα δρώμενα του Δωδεκαημέρου και της Αποκριάς, που τελούνται από άντρες, ο εθιμικόςκύκλος της άνοιξης, ανήκει σχεδόν αποκλειστικά στη δικαιοδοσία των γυναικών.

Οχι μόνο επειδή η γονιμότητά τους συνδέθηκε με την εικόνα της εκρηκτικής, αυτήν τηνεποχή, γονιμότητας της φύσης, αλλά και γιατί το νεκρολατρικό περιεχόμενο και ο θρηνητικός χαρακτήρας των τελετουργιών, παραπέμπουν άμεσα σε δικές τους καθημερινές ενασχολήσεις και κινητοποιούν οικεία συναισθήματα.

 ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

Τα έθιμα των ημερών του Πάσχα αρχίζουν αμέσως μετά την Καθαρά Δευτέρα και τη νηστεία της Σαρακοστής ως διαστήματος αυτοσυγκράτησης και προετοιμασίας για το μεγάλο γεγονός της ανάστασης.

 Στο διάστημα αυτό, απαγορεύεται οτιδήποτε "αρτήσιμο" όπως και κάθε μορφή ψυχαγωγίας και τραγουδιού εκτός από τα θρηνητικά τραγούδια (μοιρολόγια).

 ΜΥΗΣΗ ΣΤΑ ΝΕΚΡΙΚΑ ΕΘΙΜΑ

Έθιμα των ημερών αυτών -εκτός από τις επισκέψεις στα  νεκροταφεία- είναι η αναπαράσταση του θανάτου και της ανάστασης ενός ανθρώπινου ομοιώματος με κύριο στόχο τη μύηση των νέων κοριτσιών στα μετέπειτα καθήκοντά τους

(φροντίδα και θρήνος των νεκρών). Το ομοίωμα αυτό το στολίζουν τελετουργικά με μαγικά λουλούδια και βότανα, το θρηνούν με αυτοσχέδια ή συγκεκριμένα μοιρολόγια, το κηδεύουν και μετά γιορτάζουν την ανάστασή του.

ΚΡΑΝΤΩΝΕΛΟΣ ΛΕΙΔΙΝΟΣ ΖΑΦΕΙΡΗΣ

Τέλος, το καταστρέφουν με καθαρκτήριο τρόπο. Το έθιμο αυτό επιβίωσε ως κοριτσίστικο παιχνίδι της υπαίθρου με διαφορετικές ονομασίες.(Κραντωνέλος στη Μύκονο, Λειδινός στην Αίγινα, Ζαφείρης στην Ηπειρο).

 Σάββατο του Λαζάρου

                  Μ.Εβδομάδα

                  ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩN

                   Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ - ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΧΑΙΡΑ

                  Μεγάλη Δευτέρα - Μεγάλη μαχαίρα

                  Μεγάλη Τρίτη - Ο Χριστός εκρύφτη

                  Μεγάλη Τετάρτη - Ο Χριστός επιάστη

                  Μεγάλη Πέμπτη - Ο Χριστός παιδεύτηκε

                  Μεγάλη παρασκευή - Ο Χριστός στο καρφί

                  Μεγάλο Σάββατο - Ο Χριστός στον τάφο

                  Μεγάλη Κυριακή - Ο Χριστός θ΄ αναστηθεί.

                   Η Μ. Δευτέρα και Μ. Τρίτη, δεν συνοδεύονται από ιδιαίτερα

                  έθιμα. Είναι μέρες πένθους και εκκλησιασμού.

                  Τη Μ. Τετάρτη γίνεται το απόγευμα στην εκκλησία το μεγάλο

                  ευχέλαιο. Με το μύρο του ευχελαίου σταυρώνονται όλα τα μέλη

                  της οικογένειας και μετά φυλάσσεται στο εικονοστάσι.

                  Στο ευχέλαιο πηγαίνει κάθε νοικοκυριό μια κούπα με αλεύρι μέσα

                  στην οποία ανάβουν τρία κεριά κατά τη διάρκεια του μυστηρίου.

                  Μ' αυτό το αλεύρι γίνεται σε κάθε σπίτι το προζύμι της χρονιάς

                  και τα Λαμπροκούλουρα. Επίσης, ζυμώνονται οι άρτοι που θα

                  χρησιμοποιηθούν τη Μ. Πέμπτη στη θεία κοινωνία. Από τους

                  όρκους αυτούς, κρατάει κομμάτια φρυγανισμένα ο παπάς για να

                  μεταλαμβάνει τους ετοιμοθάνατους όλης της χρονιάς.

                  Στην Αθήνα οι εκκλησάρισσες ζύμωναν αλεύρι με νερό χωρίς

                  προζύμι. Ο παπάς έβαζε επάνω το Σταυρό από Τίμιο ξύλο και το

                  ζυμάρι φούσκωνε. Μετά το μοίραζαν στα σπίτια από όπου

                  προέρχονταν και το αλεύρι.

                  Το έθιμο αυτό γίνεται για να ανανεωθεί η ευλογία και η δύναμη

                  του προζυμιού που εξαντλήθηκε μετά από τη χρήση μιας ολόκληρης

                  χρονιάς σ' ένα βασικό στοιχείο διατροφής το ψωμί.

                  Τη Μ. Πέμπτη μετά τη θεία λειτουργία οι νοικοκυρές βάφουν τ'

                  αυγά. Τα αυγά - σύμβολα κι αυτά της γονιμότητας - βάφονται με

                  κόκκινο χρώμα, το χρώμα ταυ αίματος του Χριστού. Συνδέονται

                  έτσι με το θάνατο που θα προετοιμάσει τη δυναμικά αναγεννημένη

                  ζωή. Το πρώτο αυγό μπαίνει στο εικονοστάσι και αντικαθιστά

                  αυτό της προηγούμενης χρονιάς. Το παλιό αυγό βάφεται στο χώμα.

                  Οι γεωργοί το θάβουν στα χωράφια τους ενώ οι σαρακατσάνοι -

                  κτηνοτρόφοι το έθαβαν στη στρούγκα (εκεί όπου άρμεγαν τα ζώα)

                  για να πάνε καλά οι παραγωγές τους.

                  Στο χρώμα των αυγών βάφουν ένα κομμάτι μάλλινης κλωστής ή

                  υφάσματος που το δένουν στις πόρτες των σπιτιών ή των

                  μαντριών. Οι σαρακατσάνοι έβαφαν με το ίδιο χρώμα ένα σταυρό

                  στο μαλλί κάποιων αρνιών.

 

                  ΛΑΜΠΡΟΚΟΥΛΟΥΡΑ

                  Τη Μ. Πέμπτη, ζυμώνονται και τα λαμπροκούλουρα. Μεγάλες

                  διαφορές υπάρχουν και σ' αυτά κατά περιοχές. Μεγάλες διαφορές

                  υπάρχουν και σ' αυτά κατά περιοχές. Κυριότερες μορφές είναι τα

                  τσουρέκια, τα κουλούρια της αμμωνίας, οι μυτζηθρόπιτες, κ.α.

                  Τα κουλούρια στολίζονται με κόκκινα αυγά. Χαρακτηριστική είναι

                  η "Πασχαλιά", στολισμένη κυκλική κουλούρα που θα πάει το

                  βαφτιστικό στο νονό του και η αρραβωνιασμένη κοπέλα στο σπίτι

                  του γαμπρού από όπου θα πάρουν τη λαμπάδα της Ανάστασης.Μια

                  από τις κουλούρες της Μ.Πέμπτης φυλαγόταν στο εικονοστάσι για

                  να καταναλωθεί την Πρωτομαγιά ,για να προστατεύονται τα μέλη

                  της οικογένειας από τα μάγια.

 

                  ΟΙ ΨΥΧΕΣ ΣΤΟΝ ΑΠΑΝΩ ΚΟΣΜΟ

                  Επίσης, η Μ. Πέμπτη είναι μέρα φροντίδας των τάφων καθώς η

                  παράδοση πιστεύει πως με την Ανάσταση του Χριστού οι ψυχές

                  ανεβαίνουν από τον Αδη και περιπλανούνται μέχρι την ημέρα της

                  Ανατολής που επιστρέφουν πίσω. Πρέπει, λοιπόν, να βρουν τους

                  τάφους καθαρούς και περιποιημένους, απόδειξη ότι οι ζωντανοί

                  τους θυμούνται.

 

                  ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ"ΝΙΠΤΗΡΑ"

                  Η τελετή του Νιπτήρα, μια αναπαράσταση του Νιπτήρα που τέλεσε

                  ο Ιησούς στους μαθητές του μετά το Μυστικό Δείπνο. Γίνεται

                  κάθε μεγάλη Πέμπτη μεσημέρι, στη πλατεία Ξάνθου, μπροστά στο

                  Δημαρχείο Πάτμου όπου έχει στηθεί από νωρίς το σκηνικό. Τους

                  ρόλους των 12 Αποστόλων υποδύονται μοναχοί ή κληρικοί και το

                  ρόλο του Χριστού ο ηγούμενος της Μονής Θεολόγου, ενώ το ρόλο

                  του Ευαγγελιστή ένας κληρικός. Η αναπαράσταση γίνεται μέσα σε

                  αυστηρά μοναστηριακό κλίμα με τον Απόστο Πέτρο και τον Ιούδα

                  ως "πρωταγωνιστές" μέχρι την ώρα που ο ηγούμενος θα ραντίσει

                  συμβολικά τα πόδιατων μοναχών με νερό . Η πομπή ξεκινάει και

                  επιστρέφει στο Μοναστήρι

                   ΦΥΛΑΧΤΑ ΤΗΣ Μ. ΠΕΜΠΤΗΣ

                  Το βράδυ της Μ. Πέμπτης, κατά τη διάρκεια των 12 Ευαγγελίων,

                  μεγάλες γυναίκες που φέρουν το όνομα Μαρία, κρατάνε μια

                  κόκκινη κλωστή. Σε κάθε Ευαγγέλιο δένουν κι από ένα κόμπο. Την

                  κλωστή αυτή μαζί με λουλούδια του Επιταφίου την κάνουν τρίγωνα

                  φυλαχτά για τα παιδιά (χαϊμαλιά).

                  ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ - ΜΑΝΑ ΠΑΝΑΓΙΑ

                  Οταν σχολάσει η εκκλησία μεγάλες κυρίως γυναίκες, θα μείνουν

                  να ξενυχτήσουν και να μοιρολογήσουν το Χριστό.

                  Το έθιμο αυτό, που διατηρείται μέχρι σήμερα, γίνεται μέσα στο

                  χώρο του ναού χωρίς να έχει καμία σχέση με το εκκλησιαστικό

                  τυπικό. Και μάλιστα αφού αποχωρήσουν όλοι οι άντρες ιερείς και

                  μη. Ο συμβολισμός του, πέρα από το να θρηνήσουν το νεκρό

                  Χριστό, συμπεριλαμβάνει και τη συμπαράσταση των γυναικών στη

                  γυναίκα - μάνα Παναγία όπως θα έκαναν σε κάθε γυναίκα

                  δοκιμάζεται από τον πόνο, τον χαμό του παιδιού της. Εκεί

                  ακούγεται και ο θρήνος της Παναγίας.

                  ΘΡΗΝΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

                  Η Παναγία, εκάθητο μόνη και μοναχή της την προσευχή της έκανε

                  για το μοναχογιό της. Ακούει βουή και ταραχή και σύγχυση

                  μεγάλη. Βγαίν' έξω από την πόρτα της, εξ' απ' τη γειτονιά της.

                  Βλέπει τον ουρανό θολό και τ' άστρα βουρκωμένα, το φεγγαράκι

                  το λαμπρό στα δάκρυα βαμμένο. Τον Αγιο Γιάννη να' ρχεται

                  κλαμμένος και δαρμένος.

                  - Για πες μου Αγιε Γιάννη μου, για πε' μ' Αγιε μου Γιάννη.

                  Είδες εμόν το γιόκα μου και 'σον το δάσκαλό σου;

                  - Δεν έχω στόμα να το πω, χείλη να τ' ομιλήσω, μηδ' η καρδιά

                  μου το κρατεί να σου το μολογήσω.

                  Έθιμα της Μ.Παρασκευής

                  Μέρα μεγάλου πένθους και νηστείας. Τη μέρα αυτή

                  δεν μπαίνει τσουκάλι στη φωτιά.Πρωί - πρωί οι κοπέλες

                  στολίζουν τον Επιτάφιο με λουλούδια

                  της εποχής. Σε κάποιες περιοχές ο στολισμός γίνεται το βράδυ

                  της Μ. Πέμπτης, μετά τον εσπερινό και παράλληλα με το

                  θρήνο.Μικροί και μεγάλοι θα πάνε στην εκκλησία, να περάσουν

                  τρεις φορές κάτω από τον Επιτάφιο για να πάρουν την ευλογία

                  του.Θα πάνε επίσης στα κοιμητήρια να ανάψουν τα καντήλια

                  των νεκρών.Το απόγευμα στον εσπερινό γίνεται η περιφορά

                  του Επιταφίου. Στην Κω τοποθετούν στα παράθυρα θυμιατήρια

                  με λιβάνι κι ένα αναμμένο καντήλιο απ' όπου θα περάσει ο

                  επιτάφιος. Στις Σέρρες, μαζί με τα παραπάνω, τοποθετούν

                  μια εικόνα του εσταυρωμένου, λουλούδια και ένα πιάτο με χλόη

                  από φακή σισάμι, κλπ, που το φύτεψαν μια μέρα της Σαρακοστής.

 

                  "ΟΙ ΚΗΠΟΙ ΤΟΥ ΑΔΩΝΙΔΟΣ"

 

                  Το έθιμο αυτό - αναφέρει ο Γ. Μέγας- θυμίζει τους

                  "κήπους του Αδώνιδος".Στη γιορτή του, οι γυναίκες

                  πενθούσαν και τοποθετούσαν πάνω σε νεκρό κρεβάτι

                  κέρινο ομοίωμα του Αδωνη, ανάμεσα σε άνθη και

                  "κήπους". Οι "κήποι" ήταν χλόη από σπόρους φυτών

                  που βλασταίνουν και μαραίνονται εύκολα, σπαρμένα

                  μέσα σε πήλινα σκεύη.

 

                  ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΣΟ  

                  Στην Κάσο, οι νοικοκυρές, όταν πλησιάζει

                  ο Επιτάφιος στο σπίτι τους, τρέχουν να τον

                  υποδεχτούν με αναμμένα θυμιατά κι ένα κανί

                  με μύρο. Ραίνουν τον Επιτάφιο και την ακολουθία

                  του κι ανταλλάσσουν ευχές με τον κόσμο. Για το

                  σκοπό αυτό, η περιφορά γίνεται σε όλα τα δρομάκια

                  των χωριών.

                  Έθιμα του Μ.Σαββάτου

 

                  Αν και το Μ. Σάββατο, συνεχίζει να είναι ιερό

                  πένθος, η λαϊκή ψυχή έχει ήδη αρχίσει να ανακουφίζεται

                  και προετοιμάζεται για το μεγάλο χαρμόσυνο γεγονός

                  .Με το ΜΕΓΑΛΟ Εσπερινό το πρωί του Σαββάτου η

                  εκκλησία ασπροφορεί και στρώνεται με

                  μυρωμένα λουλούδια του βουνού που

                  λέγονται καραγάνια ή λαμπρές(Κώς)

                  ΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ ΤΟΥ Μ. ΣΑΒΒΑΤΟΥ

                  Σφάζουν το αρνί για το Λαμπριάτικο τραπέζι, κάνουν ένα σταυρό

                  με το αίμα του δίπλα στην πόρτα του σπιτιού. Το έθιμο αυτό

                  κατά μερικούς μελετητές, προέρχεται από τηναρχαία Ελλάδα και

                  Ρώμη, ενώ κατά άλλους από το Εβραϊκό Πάσχα.Μετά φτιάχνουν

                  κάποια σούπα (μαγειρίτσα ή πατσά), για να τη φάνε

                  επιστρέφοντας από την Ανάσταση (για να στρώσει το στομάχι μετά

                  τη μεγάλη νηστεία

                  της Σαρακοστής).

                  ΤΟ ΚΑΨΙΜΟ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ

                  Σε κάποιες περιοχές ετοιμάζουν τον Ιούδα ή τον Οβραίο. Ενα

                  ρακένδυτο ανθρώπινο ομοίωμα που κρατά ένα σακουλάκι με τριάντα

                  πετραδάκια (αιώνιο σύμβολο προδοσίας). Τον Ιούδα τον καίνε ή

                  αμέσως μετά την Ανάσταση ή την Κυριακή Λαμπρή πετώντας τον

                  εκρηκτικά. Επίσης, εκρηκτικά ετοιμάζουν και για το βράδυ της

                  Ανάστασης.

                   ΤΑ ΑΕΡΟΣΤΑΤΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ

                  Ένα άλλο έθιμο που το συναντάμε μόνο στο Λεωνίδιο της Αρκαδίας

                  είναι τα αερόστατα της Λαμπρής! Τη νύχτα της Ανάστασης αμέσως

                  μετά το "Χριστός Ανέστη" δεκάδες πιστοί που στην πλειοψηφία

                  τους είναι νέοι κατευθύνονται σ' ένα ξέφωτο που βρίσκεται σ'

                  ένα μικρό λοφίσκο. Εκεί όλοι κρατάνε μια παράξενη κατασκευή

                  που μοιάζει με μικρό αερόστατο. Σε μια ειδική θήκη υπάρχει ένα

                  μικρό κερί. Μόλις λοιπόν φθάσουν στο λοφάκι, τα ανάβουν όλοι

                  και τα αφήνουν. Αυτά λόγω της άνωσης του αέρα και λόγω της

                  ζέστης που δημιουργεί η φλόγα του κεριού, αρχίζουν να

                  ανυψώνονται στον ουρανό. Το θέαμα που παρουσιάζεται είναι

                  εντυπωσιακό. Εκατοντάδες φωτάκια βρίσκονται στον αέρα και

                  ταξιδεύουν.

                   ΤΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΟ ΦΩΣ

                  Το βράδυ στην ακολουθία του Σαββάτου, λίγο πριν την Ανάσταση,

                  τα φώτα σβήνουν και ανάβουν με το νέο αναστάσιμο φως,ακόμα

                  μεταδίδουν το καινούργιο φώς στα στείρα ζώα και τα ακαρπα

                  δένδρα για να τους εξασφαλίσουν την γονιμότητα.Καθαρός

                  συμβολισμός κι αυτός του θανάτου και της νέας ζωής. Το φως

                  αυτό το παίρνουν με τις λαμπάδες τους, οι άνθρωποι στα σπίτια

                  τους, κάνουν με τον καπνό τους, ένα σταυρό στην πόρτα της

                  εισόδου, σβήνουν την παλιά φλόγα στο καντήλι και το ανάβουν με

                  το νέο αναστάσιμο φως.

                  Οι λαμπάδες της Ανάστασης που είναι όσες και τα ζωντανά μέλη

                  της οικογένειας πρέπει να πάνε τρεις φορές στην εκκλησία ή να

                  καίνε για λίγο επί τρεις μέρες στο σπίτι.

                   Μετά θα καθίσουν στο τραπέζι θα τσουγκρίσουν τα αυγά τους, θα

                  πούνε "Χριστός Ανέστη", "Αληθώς Ανέστη", και θα φάνε τη σούπα

                  τους.

                   Κυριακή του Πάσχα

                   ΚΥΡΙΑΚΗ - ΛΑΜΠΡΗ

                   Η Κυριακή της Λαμπρής, είναι η αρχή της "νέας' ή της Λαμπρής

                  εβδομάδας, όπως λέγεται. Τίποτα δεν θυμίζει τις βαρύθομες

                  ημέρες του πένθους. Τα σπίτια και η διάθεση των ανθρώπων

                  ανοίγουν σε κάθε είδους ψυχαγωγία και εκδήλωση χαράς και

                  αγάπης.

                  Χαρακτηριστικά της μέρας, το τραπέζι με το αρνί, τα κόκκινα

                  αυγά και τα λαμπροκούλουρα, οι ανταλλαγές επισκέψεων και ευχών

                  και τα μεγάλα γλέντια.

                  ΚΑΓΚΕΛΙΑ

                  Παλαιότερα τα γλέντια ξεκινούσαν στις αυλές των εκκλησιών ή

                  τις πλατείες των χωριών. Οι μορφές του γλεντιού πολλές. Σε

                  κάποιες περιοχές της Μακεδονίας, το χορό θα ξεκινήσει μετά το

                  δεύτερο εσπερινό της Ανάστασης, ο παπάς του χωριού. Σιγά -

                  σιγά θα πιαστούν όλοι οι κάτοικοι με την κοινωνική ιεραρχική

                  τους θέση. Ο χορός ακολουθεί με αργό βηματισμό σπειροειδείς

                  καμπύλες (καγλέλια), ενώ οι χορευτές τραγουδούν οι ίδιοι χωρίς

                  μουσικά όργανα εκτός -συνήθως- από ένα νταούλι που κρατά το

                  ρυθμό.

                  Στις νησιωτικές περιοχές αρχίζουν το χορό οι ανύπαντρες

                  κοπέλες.

                  Από το γλέντι της Λαμπρής δεν πρέπει να λείπει κανείς ούτε και

                  αυτοί που πενθούν.

                  Παλαιότερα, τα γλέντια συνεχίζονται και τις επόμενες μέρες της

                  Λαμπρής εβδομάδας, καθώς τις μέρες αυτές συνέπεπται και η

                  γιορτή του Αγίου Γεωργίου με κορύφωση τη μέρα της Ζωοδόχου

                  Πηγής.

                  ΤΟ ΓΛΕΝΤΙ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

                  Στο Γηρομέρι τη δεύτερη μέρα

                  του Πάσχα, μουσικοί και κάτοικοι

                  επισκέπτονται τα Κοιμητήρια όπου

                  θα παίξουν και θα τραγουδήσουν το

                  αγαπημένο τραγούδι κάθε νεκρού,

                  επιβεβαιώνοντας ότι από το γλέντι του

                  Πάσχα, δεν πρέπει να απέχει κανένας

                  ζωντανός ή νεκρός.

                  

                  ΠΗΓΕΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ

                  Μ.Γ Μερακλή - Λαογραφικά ζητήματα

                  Π. Κουτσουράδη - Λαογραφικές σελίδες της Κω, κείμενα και

                  φωτογραφίες που πλαισιώνουν τη δισκογραφική παραγωγή του

                  Καλλιτεχνικού Συλλόγου Δημοτικής Μουσικής Δόμνα Σαμίου με

                  τίτλο "Τα Πασχαλιάτικα Επιμέλεια κειμένων:Γίδα Σοφία

                  Προτάσεις για ένα ξεχωριστό Πάσχα

                  Έθιμα της Κυριακής των Βαίων

                  Την Κυριακή των Βαΐων, οι εκκλησίες στολίζονται με βάγια, σε

                  ανάμνηση της εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Τα βάγια

                  είναι φύλλα δάφνης ή φοινικόφυλλα -κυρίως στα νησιά. ΤΑ

                  φοινικόφυλλα, κομμένα από την πρώτη Κυριακή της Σαρακοστής,

                  μένουν μέχρι το Σάββατο του Λαζάρου θαμμένα μέσα στην άμμο.

                  Τότε τα παίρνουν οι γυναίκες και πλέκουν μ΄αυτά περίτεχνα

                  σταυρουδάκια που μοιράζονται στους πιστούς μετά τη θεία

                  λειτουργία.

                  ΒΑΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

                  Τα Βάγια τα έφερναν στην εκκλησία οι νιόπαντρες της χρονιάς.

                  Το κίνητρο της πράξης ήταν η απόχτηση παιδιών. Με τα βάγια

                  χτυπούσε η μία την άλλη, "βαγιοχτυπήματα", για να μεταδοθεί η

                  γονιμοποιός δύναμη του αειθαλούς φυλλώματος.

                  Επειτα τα βάγια τα τοποθετούσαν στο εικονοστάσι, στα χωράφια,

                  στα μαντριά, στα καΐκια και γενικά σε ό,τι "καρπίζει" για την

                  καλή παραγωγή.

                  ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΠΑΡΑΓΓΕΛΝΟΥΝ

                  Επίσης όποιος έχει φρεσκοπεθαμένο στην οικογένεια, πάει βάγια

                  στον τάφο του. Είναι αίτημα του ίδιου του νεκρού, όπως

                  αναφέρει ο Γ. Μέγας, που εκφράζεται στο μοιρολόι.

                  Παιδί μου σε παρακαλώ και μια εντολή σ' αφήνω. Στείλε μου των

                  Βαγιών κλαρί και τη Λαμπρή λαμπάδα και το μεγάλο Σάββατο τα

                  ρούχα μου ν' αλλάξω για να ασκήσω ανάσταση με τους νεκρούς

                  αντάμα.

                  Την Κυριακή των Βαΐων, τρώνε ψάρι, όπως γίνεται σε κάθε μεγάλη

                  γιορτή σε περίοδο νηστείας.

                   Έθιμα της Μ Εβδομάδας

                  Έθιμα του Σαββάτου του Λαζάρου

                  "ΛΑΖΑΡΑΚΙΑ"

                   Σε κάποιες περιοχές -κυρίως νησιωτικές- οι νοικοκυρές ετοιμάζουν τα "Λαζαράκια".

                  Είναι μικρά ψωμάκια σε σχήμα ανθρώπου σαβανωμένου -όπως παρουσιάζεται ο Λάζαρος στις εικόνες, με δύο γαρίφαλα στη θέση των ματιών. Είναι νηστήσιμα και γεμισμένα με καρύδια, σταφίδες και δισάσμι (καρποί της γης).Στην Κω θεωρούν απαραίτητη την ετοιμασία τους. Λένε μάλιστα, πως ο Λάζαρος είπε: "Οπου ζυμώσει και (δεν με πλάσει, τα χεράκια του να χάσει".

                  ΑΓΕΡΜΟΙ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

                  Συνηθισμένα σε όλη την Ελλάδα είναι τα κάλαντα (αγερμοί) τη μέρα του Λαζάρου. Ψάλλονται από ομάδες παιδιών (με διαφοροποιήσεις ως προς το φύλο, την ηλικία και το περιεχόμενο κατά περιοχή). Τα παιδιά κρατούν στα χέρια στολισμένα καλαθάκια ή Λαζαράκια ή Λαζάρια (σε μια ξύλινη κοντάλα δένουν σταυρωτά ένα ξύλο. Το ντύνουν με ένα άσπρο ύφασμα και το στολίζουν με λουλούδια). Σε κάποιες περιοχές μάλιστα, ένα από τα παιδιά, τυλίγεται με σεντόνι παριστάνοντας το νεκρό Λάζαρο που σηκώνεται (ανασταίνεται) όταν ακουστεί το εγερτήριο μήνυμα που περιέχεται στο τραγούδι. Στους καλαντιστές δίνονται αυγά λεφτά ή καρποί. Κάλαντα από τη Μαγνησία (κοριτσιών)

                  Ηρθ' ο Λάζαραρος, ήρθαν τα Βάγια

                  ήρθ' η Κυριακή που τρων τα ψάρια.

                  Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι

                  ήρθ' η μάνα σου από την πόλη

                  σου' φερε χαρτί και κομπολόι.

                  Γράψε Θόδωρε και συ Δημήτρη,

                  γράψε Λεμονιά και Κυπαρρίση.

                  Τον κουφνάκι μου θέλει αυγά

                  κι η τσιπούλα μου θέλει λεφτά.

                  Βάγια - βάγια των Βαγιών

                  τρώνε ψάρι και κολιό

                  και την άλλη Κυριακή

                  τρώνε το παχύ τ' αρνί.

                  ΛΑΖΑΡΙΝΕΣ

                  Στις κεντρικές και βόρειες περιοχές της

                  Ελλάδος, τα κάλαντα λέγονταν και από

                  ομάδες εφήβων κοριτσιών τις Λαζαρίνες.

                  Η εμφάνισή τους, έχει μια ιδιαίτερη σημασία

                  και πραγματοποιείται μετά από προετοιμασία

                  (μύηση) από μεγαλύτερες Λαζαρίνες.

                   Έθιμα της Κυριακής των Βαίων